Książki

„Zima. Pory roku. Tom 2” Ali Smith | WAB

   „Zima. Pory roku. Tom 2” Smith Ali (finalistki Nagrody Bookera) to drugi tom z cyklu Cztery pory roku, który w Polsce ukazał się nakładem wydawnictwa W.A.B. Niestety pierwszego – „Jesień” nie miałam możliwości przeczytać, jednak to nie stało na przeszkodzie abym sięgnęła po kolejny – przeważył styl autorki, którego namiastkę miałam we fragmencie powieści.

  Nadeszła zima. Starsza kobieta Sophie powoli przygotowuje się do Świąt Bożego Narodzenia a dokładnie wydania przyjęcia dla jedynego syna Arthura i jego dziewczyny Charlotty, którzy przyjadą do niej z Londynu. Pewnego dnia kobieta zaczyna dostrzegać małą, dziecięcą głowę unoszącą się gdzieś w oddali, tym czasem jej syn, który właśnie rozstał się z dziewczyną zastanawia się jak powiedzieć o tym fakcie matce. Mężczyzna nie ma ochoty na zwierzenia, dlatego kiedy na przystanku tramwajowym spotyka młodą damę Lux, postanawia zatrudnić ją aby ta udawała jego dawną dziewczynę i pojechała z nim odwiedzić jego matkę. W dniu Świąt do Sophie przyjeżdża nie tylko syn z „udawaną” partnerką ale również siostra Aris – kobieta zbuntowana i stawiająca swoje plany nad dobro innych z którą bohaterka nie utrzymuje kontaktu.

   Wydawać by się mogło, że „Zima” to łatwa obyczajowa powieść, jednak kiedy zagłębimy się w jej treść dostrzeżemy w niej znacznie poważniejszą i trudniejszą historię, która posiada tak zwane „drugie dno” / „głębie” a kluczem aby to dostrzec i zrozumieć jest „Opowieść wigilijna” Diceknsa (co zostanie wyraźnie zaakcentowane już w pierwszym zdaniu).

   I tak treść została podzielona na trzy części: pierwsza w szczególności skupiona na przeszłości i pełna refleksji odnośnie tego co było (wydarzenia, to co się zrobiło a czego nie, zmiany które nadeszły, oczekiwania itp.), czasach obecnych, kiedy to bohaterowie przyjeżdżają na święta i trzecia – ostatnia w której odszukamy zarówno retrospekcje jak i futurospekcja – myśl o tym co będzie po świętach. To trochę jak duchy trzech świąt: przeszłych, teraźniejszych oraz przyszłych z powieści Dickensa. Sama główna bohaterka Sophie swoim charakterem a także zachowaniem, może przypominać Scrooga – kobiety nie interesują akcje charytatywne, nie myśli o pomaganiu innym i nie angażuje się społecznie. Woli trzymać się na uboczu i działa tak aby to jej w życiu było wygodnie, do tego charakteryzuje się sarkastycznym poczuciem humoru, który zazwyczaj innych rani. A jednocześnie kobieta ma świadomość tego, że bywa męcząca zarówno dla innych jak i siebie samej. Nie oznacza to, że jest zła, bowiem autorka prowadzi fabułę w taki sposób, że dostrzegamy to jak na jej charakter wpłynęły wydarzenia z przeszłości, dzieciństwo w cieniu siostry Iris, niespełniona miłość, czy narodziny i wychowywanie syna a następnie jego wyjazd. Siostra Iris to kobieta pewna siebie, odważna, wiedząca czego pragnie w życiu, swoim charakterem i osiągnięciami imponująca nieco nieśmiałej i wycofanej ze społeczeństwa Sophie. No i Arthur… młody mężczyzna niepewny swojej przeszłości, skupiony na sobie, analizujący relacje z innymi ludźmi w szczególności z matką jak i w swoim związku.

   Styl autorki jest powolny, nostalgiczny, pełen refleksji, retrospekcji (sporo miejsca poświęcono wspomnieniom z Pokojowego Obozu Kobiet Greenham Common) ale i strachu związanego z tym co przyniesie przyszłość. Treść przywołuje także wojnę w Syrii, kryzys emigracyjny a także sporo wydarzeń politycznych połączonych z wątkami społecznymi, obyczajowymi, może trochę dramatem a z pewnością z „Opowieścią wigilijną”.
 Nie jest to łatwa opowieść i nie czyta się jej łatwo mimo iż polski przekład Jerzego Kozłowskiego jest na wysokim poziomie. Chodzi o treść i tym aby ją zinterpretować a ta aż się prosi o interpretacje i to każdego słowa. Z kolei ta u każdego czytelnika będzie inna, „Zima” (dostępna w księgarni Tania książka) w każdym wzbudzi inne emocje, nasunie inne wnioski i przyniesie odmienne refleksje. To powieść wielowymiarowa – tutaj każde słowo i każdy szczegół ma znaczenie.

Czym jest opisywana zima, kiedy świat praktycznie umiera i czym jest życie?
Jaki wpływ na nas i nasze życie ma przeszłość, to co dzieje się teraz i co przyniesie kolejny dzień?
Relacje miedzy ludzkie, społeczne, umiejętność komunikowania się.
Bycie, istnienie, przemijanie.
Kiedyś jak również tu i teraz.
Czas…. Nadzieja….

Tytuł: Zima | Autor: Ali Smith | Przekład: Jerzy Kozłowski | Wydawca: WAB | Okładka: twarda | Stron: 320